Authenticiteit

Als (literair) schrijver zal ik uiteraard nooit, maar dan ook nooit ook maar een woord overnemen van een andere bron zonder vermelding, en al helemaal niet van een AI tool.

Dat gezegd hebbende: de analyses die ik voor de grap heb opgestart via Claude om mijn eigen romans en nu ook eventjes voor de onderhavige roman als vervolg op VV zijn behoorlijk slim en interessant, sterker nog, ik ben hier zeer van gecharmeerd. Het is ongeveer alsof een student Nederlands (of hoogleraar Nederlands) daarmee aan het werk is gegaan en na weken, zo niet maanden, komt met een paar mooie analyserapportages, en dat alles in minuten gerealiseerd (HBDK is bijvoorbeeld 275.000 woorden, dus het duurde minuten i.p.v. seconden).

Behoorlijk bekend met de twijfelachtige of zelfs ronduit foute oorsprong (het internet en andere bronnen leeggeroofd zonder respecteren copyrights) zowel als de (ook mogelijk toekomstige) gevolgen van AI, want ik heb daar al langer over nagedacht – deel 3 van HBDK is voor 95% in 2018/2019 geschreven – besef ik dat we in een wereld leven waarin we nu soms al niet meer weten wie wat heeft gecreëerd, wat echt is en nep. Zo staat in deel 3 van HBDK ook met een beetje een bittere kwinkslag aangegeven dat de beroemde schrijver Ilja bericht krijgt dat zijn werk niet authentiek is, gecontroleerd en geverifieerd door AI. De fouten die daarmee worden gemaakt kunnen vervelend tot desastreus zijn.

Daarnaast (of/en ook daarmee) verdwijnt de zingeving en motivatie.

Heeft het zin om per dag urenlang aan iets nieuws te werken als anderen dit zonder scrupules of morele bedenkingen laten doen met een paar drukken op een knop? Want dat weet ik helaas zeker: behoorlijk veel mensen zullen daar geen enkele moeite mee hebben, dat is nu al het geval, en dat zal meer worden. Heeft het zin wanneer je je realiseert dat niemand weet of je bij het maken van iets nieuws wel of geen gebruik hebt gemaakt van dit soort mogelijkheden? En los van het echt overnemen van ook maar een woord, kun je naast de hierboven genoemde proefschrift studentanalyses ook brainstormen over je vorderingen, de tool dus als hulpmiddel gebruiken, als sparringpartner, ongeveer zoals een redacteur die je werk leest, zo stel ik me dat tenminste voor (heb ik nooit gehad), en verder helpt met verbeteringen. Die glijdende schaal is denk ik allang aanwezig.

Nu geldt voor mij dat ik tevreden ben met Het boek der Kantelingen, Voorwaartse verdediging en Een bevrijdende waan als publicaties, en dat een nieuwe roman schrijven toch al twijfelachtig is. Kan ik de energie opbrengen, wil ik dat doen? Dat speelt al vanaf het begin van gaan schrijven en komt steeds terug, dus dat is niets nieuws. Bovenstaande komt daar alleen bovenop, maar zoals gezegd wist ik dit in 2018/2019 al en werd ik dan ook onpasselijk toen Giphart en het CPNB gingen experimenteren met het half laten schrijven van zijn werk door de computer, dat naïeve lachende van die directeur en schrijver over hun idee zonder te beseffen wat ze aan het doen waren: hemeltergend. Inmiddels zullen ze het wel beter beseffen.

Voor bekende schrijvers met naam is bovenstaande denk ik minder een probleem dan voor onbekende en bijvoorbeeld nieuwe, jonge schrijvers: hoe weet je of een jonge of onbekende schrijver, maar zelfs ook een schrijver met naam, geen gebruik heeft gemaakt van een AI tool in haar/zijn roman? Het idee van een watermerk, een waterdichte manier om dit te testen, bestaat nog niet en lijkt er ook niet te komen: een onmogelijkheid. De AI tools zijn namelijk black boxen, ongeveer zoals het mensenbrein. Niemand kan precies zien wat daarin plaatsvindt. Daarnaast is er ook wat bemoedigender nieuws te melden: ik ben de laatste dagen zoals gezegd weer eventjes in de AI info gedoken en zag een onderzoek voorbijkomen waarin is aangetoond dat de creativiteit van AI tools drastisch beperkt is i.v.m. het voorkomen van fouten en de ongewenste consequenties of zelfs gevaarlijke gevolgen van deze ‘hallucinaties’ in gebruik door volwassenen en/of kinderen. Dus los van het gegeven dat je de AI tools niet dient te gebruiken voor teksten als creatieve input of hulp, is het op dit moment (nóg wel!) een feit dat je hiermee het tegenoverstelde bereikt.